नवी दिल्ली:
देशाची राजधानी दिल्लीतील ऐतिहासिक आणि आंदोलनांचे प्रमुख केंद्र राहिलेल्या जंतर-मंतरवर आता कोणत्याही प्रकारच्या आंदोलनांना, धरणे आंदोलनांना आणि निदर्शनांना बंदी घालण्यात आली आहे. आंदोलकांसाठी आता दिल्ली पोलिसांनी तीन नवी ठिकाणे निश्चित केली आहेत. केंद्रीय गृह मंत्रालयाच्या आदेशानुसार गठित समितीच्या शिफारशींनंतर दिल्ली पोलिसांनी हा मोठा निर्णय घेतला असून त्यासंबंधीचे अधिकृत परिपत्रक जारी केले आहे.
आंदोलनांसाठी निश्चित करण्यात आलेली ३ नवी ठिकाणे दिल्ली पोलिसांनी जारी केलेल्या आदेशानुसार, राजकीय पक्ष, सामाजिक संघटना, विद्यार्थी व कर्मचाऱ्यांना आंदोलन आणि सभा घेण्यासाठी खालील तीन ठिकाणे मंजूर करण्यात आली आहेत:
रामलीला मैदान (Ramlila Ground)
बुराडी मैदान (Burari Ground)
सीबीडी ग्राउंड (CBD Ground, पूर्व दिल्ली)
गृह मंत्रालयाने स्थापन केली होती विशेष समिती दिल्ली पोलिसांच्या आदेशानुसार, केंद्रीय गृह मंत्रालयाने आंदोलनांसाठी योग्य, सुरक्षित आणि पर्यायी जागांचा शोध घेण्यासाठी एका विशेष समितीची स्थापना केली होती. या समितीचे प्रमुख उद्दिष्ट नागरिकांना त्यांच्या मागण्या लोकशाही मार्गाने मांडता याव्यात, मात्र त्याच वेळी व्हीव्हीआयपी परिसर आणि वाहतुकीला कोणताही अडथळा निर्माण होणार नाही, अशा पर्यायी जागांची चाचपणी करणे हे होते. या समितीच्या अहवालानंतर आणि शिफारशींच्या आधारे जंतर-मंतरऐवजी ही तीन ठिकाणे आंदोलनांसाठी निश्चित करण्यात आली आहेत.
लवकरच नियमावली जाहीर होणार दिल्ली पोलीस आयुक्तांच्या स्वाक्षरीने जारी करण्यात आलेल्या आदेशात स्पष्ट करण्यात आले आहे की, या तिन्ही नव्या ठिकाणी आंदोलने आयोजित करण्यासाठी नियमावली आणि सुरक्षा व्यवस्थेबाबत स्वतंत्र मार्गदर्शक सूचना (SOP) लवकरच प्रसिद्ध केल्या जातील. हा आदेश २८ एप्रिल २०२२ रोजी जारी केलेल्या जुन्या स्थायी आदेशात (Standing Order) आंशिक बदल करून लागू करण्यात आला आहे.
लोकचळवळींचे मुख्य केंद्र होते जंतर-मंतर गेल्या अनेक दशकांपासून जंतर-मंतर हे देशातील जनआंदोलनांचे, राजकीय आंदोलनांचे आणि कामगार-विद्यार्थ्यांच्या संघर्षाचे सर्वात मोठे व्यासपीठ राहिले आहे.
महत्त्वपूर्ण स्थान: जंतर-मंतर हे नवी दिल्लीतील कॅनॉट प्लेसजवळ संसद मार्गावर वसलेले आहे.
प्रभाव: संसद भवन, राष्ट्रपती भवन, केंद्रीय मंत्रालये आणि पंतप्रधान कार्यालयाजवळ असल्यामुळे येथे होणाऱ्या कोणत्याही आंदोलनाची दखल थेट राष्ट्रीय पातळीवर आणि माध्यमांमध्ये तातडीने घेतली जात असे. देशभरातून विविध मागण्या घेऊन येणारे आंदोलक याच ठिकाणी तळ ठोकत होते.
मात्र, सुरक्षेचे प्रश्न, व्हीआयपी परिसरातील वारंवार होणारी वाहतूक कोंडी आणि प्रशासकीय कामकाज सुरळीत चालू राहावे, यासाठी प्रशासनाने अखेर जंतर-मंतरवरील आंदोलनांवर कायमस्वरूपी निर्बंध आणले आहेत. आता आंदोलनांसाठी निश्चित करण्यात आलेली तीनही मैदाने मध्य दिल्लीच्या (Central Delhi) वर्दळीच्या आणि संवेदनशील परिसरापासून काहीशी दूर आहेत.